Leiden Islam Blog

Hoe halal is deze kip?

Hoe halal is deze kip?

Halal producten worden overal verkocht, maar wanneer is voedsel eigenlijk halal? Nathal Dessing duikt in de wereld van halal kip en ziet hoe het eindproduct tot stand komt door een samenspel van islam, Nederlandse wetgeving, commercie en klantvertrouwen.

Op maandag 15 april a.s. houdt Florence Bergeaud-Blackler de jaarlezing van LUCIS over de mondiale halalmarkt. Aanleiding voor mij als nieuwe directeur van LUCIS om in de Nederlandse halalmarkt te duiken, in het bijzonder die van de pluimveeslachterij.

Ik neem u mee naar Exportslachterij Clazing uit Zevenhuizen en de wereld van halalcertificeerders en -keurmerken. Wanneer wordt het vlees van een kip als halal (toegestaan voor moslims) bestempeld? Wie bepaalt of kippenvlees halal is? En wanneer accepteert een consument vlees als halal?

De islamitische regels voor halal slachten zijn in grote lijnen als volgt: het dier moet gezond zijn; de keel van het dier moet met een scherp mes in één keer worden doorgesneden; de slachter moet moslim zijn en bij het doorsnijden van de keel moet de naam van God uitgesproken worden.

Moslimgeleerden en halalexperts nemen verschillende standpunten in over bedwelming en de slachtmethode: sommigen vinden dat dieren onbedwelmd geslacht moeten worden; anderen stellen dat verdoving toegestaan is mits deze omkeerbaar en niet dodelijk is. Weer anderen stellen dat verdoving voorafgaand aan of direct na de halssnede geen probleem is. Sommige geleerden stellen dat dieren met de hand geslacht moeten worden; anderen stemmen ook in met machinale slachting.

Volgens de Nederlandse wet is onbedwelmd slachten verboden. Onder voorwaarden wordt echter een uitzondering gemaakt voor het onbedwelmd slachten volgens de joodse en islamitische rituelen. Slachthuizen die voor de halalmarkt onbedwelmd willen slachten, moeten zich aanmelden bij de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Dierenartsen van de NVWA houden in deze slachthuizen continu toezicht op het aansnijden en slachten van de dieren. De halssnede mag alleen worden uitgevoerd door een speciaal opgeleide slachter. Eisen zijn verder onder meer dat de dieren individueel gefixeerd moeten zijn en dat het mes vlijmscherp is en wordt gehouden en na iedere snede gereinigd wordt.

Er zijn vier manieren voor het halal slachten van kippen: onverdoofd; elektrisch waterbad en handmatige slachting; elektrisch waterbad en machinale slachting; en gasmethode gevolgd door machinale slachting.

De NVWA houdt toezicht op de naleving van de regels voor dierenwelzijn en voedselveiligheid, maar niet op de toepassing van islamitische regels met betrekking tot halal slachten. Anders dan bijvoorbeeld het EKO-keurmerk is halal geen wettelijk beschermd label. De moslimconsument weet daarom niet zeker of een product dat als halal verkocht wordt, voldoet aan de eisen die hij of zij aan halal voedsel stelt.

Een slachthuis hoeft niet noodzakelijkerwijs een beroep te doen op een halalcertificeerder, zeker wanneer het bedrijf het vertrouwen heeft van de consumenten. Dat heeft ook een zakelijk voordeel: de kosten voor een halalkeurmerk en de bijbehorende inspectie zijn hoog.

Een halalkeurmerk is wel van belang voor slachthuizen die hun slachtvlees naar islamitische landen exporteren. Dan is een keurmerk van een erkende halalcertificeerder vaak een vereiste. Ook is een keurmerk noodzakelijk voor slachthuizen van niet-moslimeigenaren die voor de binnenlandse markt willen aantonen dat hun dieren op islamitische wijze geslacht zijn.

Voor een moslimconsument is echter niet altijd duidelijk waar een halalkeurmerk voor staat en welke garanties het met zich meebrengt: is het dier met de hand of machinaal geslacht, bedwelmd of onbedwelmd?

Dat brengt ons bij de kippen van Clazing, een grote exporteur van kipproducten die zich op de halalmarkt richt. Per dag worden bij Clazing 165.000 kippen voor het grootste gedeelte met de hand geslacht door tien slachters die moslim zijn. De kippen worden voor de slachting omkeerbaar (dat wil zeggen: als een kip niet wordt geslacht, kan zij haar leven weer vervolgen) verdoofd in een elektrisch waterbad. De twee eigenaren van het bedrijf zijn niet moslim.

In april 2018 liet Clazing per brief weten dat zij voor de halalcertificering van hun slachtproces zijn overgestapt van het Leidse Halal Correct naar Halal Quality Control uit Den Haag. In tegenstelling tot Halal Correct erkent de huidige certificeerder Halal Quality Control naast het waterbad ook de gasmethode als halal bedwelming.

Clazing hield bij de verandering van certificeerder echter toch vast aan het waterbad en de handmatige slachting. Dat houdt de prijs van de kip weliswaar hoog, maar daar staat een groter klantvertrouwen tegenover. Wekelijks krijgt Clazing namelijk telefoontjes van moskeebesturen of groothandelaren die zich er persoonlijk van willen vergewissen dat de kippen van Clazing halal geslacht worden.

Voor hen is het bijvoorbeeld belangrijk dat de bedwelming omkeerbaar is. Kippen die bedwelmd worden met een elektrisch waterbad, kunnen hun leven in principe weer hernemen als voorheen mochten zij niet geslacht worden. Dat geldt niet voor kippen die vergast worden: altijd treedt schade op aan de hersenen.

Welkom in de wereld van de halalkippenmarkt, waar islamitische wet, Nederlandse wet– en regelgeving, commerciële belangen en klantvertrouwen hand in hand gaan. Clazing had met de nieuwe halalcertificeerder kunnen overstappen naar een andere manier van slachten. Dat had de prijs van de kip omlaag gebracht. Maar Exportslachterij Clazing wist beter: haar klanten verwachten een hogere standaard.

Meld u aan voor de LUCIS jaarlezing op 15 april: Halal Market: the Invention of a Tradition

5 Comments

Aziz Kaouass
Posted by Aziz Kaouass on June 17, 2019 at 07:14

Geachte mevrouw Dessing,

Toen ik de titel las had ik gedacht iets lezen over het halal concept, maar helaas was het weer een verhaal over plofkippen, de ‘efficiency’ van de bio-industrie en het blinde consumentisme van ‘de moslims’

Ik vind het een trieste zaak dat we voorbij gaan aan de discussie wat halal in essentie betekent. We reduceren het tot het al dan niet handmatig, bedwelmd slachten.

Gaat de essentie niet veel verder en moeten we ons niet afvragen of de extreme vormen van bio-industrie waarbij levende wezens als producten worden behandeld uberhaupt halal is.

Is deze omgang met dieren de manier waarop we omgaan met onze verantwoordelijkheid en zorg voor de aarde?

Met vriendelijke groet
Aziz Kaouass

 

Hamid Ahmad
Posted by Hamid Ahmad on May 16, 2019 at 13:30

My expertise is Halal Food System (Science,Technology & Religion). Although it appears too large number of chickens to be manually slaughtered in a shift by any one Muslim slaughterer, yet it may be possible when the manual time spent is just for Halal neck cut with simultaneous utterance.The other process of knife cleaning and sharpening may not have to be the part of the duty of the person making the Halal neck-cut.I am saying it without seeing it. In this regard I would like to mention further that I happen to have visited some Halal export slaughterhouses in Australia with unbelievable throughput using manual method. In one case the whole Halal export slaughterhouse was manned by Muslims. Here in a chain process, a standing & held sheep arrived at an elevated small platform where only the Halal neck-cut is inflicted by a Muslim butcher with loud utterance. After that the sheep falls on a running chain to be leg lifted / hanging for skinning,evisceration etc.It was so quick & swift that one is astonished with the number of manual Halal slaughtered animals in an 8 hour shift. However, I would syill like see to have first hand experience of this efficient Halal chicken slaughtering at Clazing.

Prof. Hamid Ahmad, Food & Biotechnology Research Centre,(Ex-Chief) , Pakistan Council of Scientific & Industrial Research (PCSIR), Lahore, Pakistan.

Nathal Dessing
Posted by Nathal Dessing on April 17, 2019 at 14:48

Geachte heer Doornbos,

Dank voor uw opmerking. Ik moet u zeggen dat ik de rekensom gemaakt heb.Vandaar dat ik “voor het grootste gedeelte” toegevoegd heb. Aanvankelijk had ik dat weggelaten. Ik weet dat een aantal kippen ook machinaal geslacht wordt. Bij kippen met de hand geslacht staat halal op het etiket; bij kippen die machinaal geslacht zijn staat halal op de doos.
Ik ben nog niet op bezoek geweest bij Clazing. Ik heb daartoe een uitnodiging gekregen van een eigenaar. Ik begreep van hem dat van de tien slachters er telkens zes aan het werk zijn. Ieder van hen slacht een kip om iedere zesde kip. Uitgaande van een werkdag van 8 uur is dat waarschijnlijk inderdaad een kip om de drie/vier secondes. Maar graag zal ik gaan kijken. Het aantal is zoals u zegt enorm.
Met vriendelijke groet,
Nathal Dessing

J. Doornbos
Posted by J. Doornbos on April 16, 2019 at 16:40

U schrijft “Per dag worden bij Clazing 165.000 kippen voor het grootste gedeelte met de hand geslacht door tien slachters die moslim zijn.”
Laten we zeggen dat 85.000 de grootste helft van 165.000 is.
Dwz ruim 10.000 kippen per slachter per dag. Dus in een achturige werkdag is dat ruim 1250 kippen per slachter per uur. Per kip heeft de slachter dus iets minder dan 3 seconden de tijd. Daarin moet hij ook de naam van God uitspreken, het mes scherp houden en het mes reinigen. En dat acht uren lang. Dit is toch zeer ongeloofwaardig!
Rekent u zelf wel eens na wat u in een artikel beweert? Gelooft u die twee niet-moslim eigenaren van het bedrijf waar het de cijfers betreft?
Vriendelijke groet. J. Doornbos

Mohammad Khattal
Posted by Mohammad Khattal on April 14, 2019 at 11:36

Thanx for journey to halal world

Add a Comment

Name (required)

E-mail (required)

Your own avatar? Go to www.gravatar.com

Remember me
Notify me by e-mail about comments